Ορισμός Σακχαρώδους Διαβήτη Κύησης
Ως σακχαρώδης διαβήτης κύησης (ΣΔΚ) ορίζεται η διαταραχή του μεταβολισμού των υδατανθράκων που διαπιστώνεται πρώτη φορά στο 2ο-3ο τρίμηνο της κύησης. Βασική προϋπόθεση είναι να μην υπάρχει προϋπάρχων σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ή τύπου 2 κατά την έναρξη της εγκυμοσύνης. Ο ΣΔΚ επηρεάζει το 1-28% των κυήσεων παγκοσμίως.
Διαγνωστικά κριτήρια Σακχαρώδους Διαβήτη Κύησης
Όταν τουλάχιστον μία από τις παρακάτω τιμές κατά την 75g φόρτιση γλυκόζης μεταξύ 24ης και 28ης εβδομάδας κύησης είναι ίση ή μεγαλύτερη από:
- Γλυκόζη νηστείας: ≥92 mg/dL
- Γλυκόζη 60’: ≥180 mg/dL
- Γλυκόζη 120’: ≥153 mg/dL
τίθεται η διάγνωση ΣΔΚ.
Στόχοι γλυκαιμικού ελέγχου
α. Στόχοι γλυκαιμικού ελέγχου γυναίκες με προϋπάρχοντα διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 Η εγκυμοσύνη σε γυναίκες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 χρειάζεται αυστηρή προετοιμασία και παρακολούθηση.
Παράμετρος Στόχος
HbA1c κατά την κύηση < 6.0% (αν δεν προκαλεί υπογλυκαιμίες)
Γλυκόζη νηστείας 70-95 mg/dL
1 ώρα μετά το γεύμα 100-140 mg/dL
2 ώρες μετά το γεύμα 100-120 mg/dL
β. Στόχοι γλυκαιμικού ελέγχου γυναίκες με Σακχαρώδη Διαβήτη Κύησης
Παράμετρος Στόχος
HbA1c κατά την κύηση < 6.0% (αν δεν προκαλεί υπογλυκαιμίες)
Γλυκόζη νηστείας 70-95 mg/dL
1 ώρα μετά το γεύμα 90-140 mg/dL
2 ώρες μετά το γεύμα 80-120 mg/dL
Διατροφικές Συστάσεις στον Διαβήτη Κύησης
Η διατροφή αποτελεί θεμέλιο στη διαχείριση του ΣΔΚ. Η κατανομή θερμίδων και μακροθρεπτικών συστατικών παίζει κρίσιμο ρόλο.H διατροφική αντιμετώπιση στοχεύει στην ομαλή αύξηση βάρους , πέρα από τη κάλυψη των αναγκών της κύησης, που είναι καθοριστικής σημασίας για την υγεία της μητέρας και την καλή ανάπτυξη του εμβρύου.
Ρυθμός Αύξησης Βάρους εγκύου -Σύνθεση Διαιτολογίου εγκυμονούσας:
Ο ρυθμός αύξησης βάρους πρέπει να προσαρμόζεται στο αρχικό βάρος της εγκύου και διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην ομαλή έκβαση της κύησης:
Συνολική αύξηση βάρους Ρυθμοί αύξησης βάρους* | ||
|---|---|---|
ΔΜΣ πριν από την εγκυμοσύνη | Εύρος σε κιλά | Μέσος όρος (εύρος) σε |
Λιποβαρής (<18,5 kg/ m2 ) | 12,5 έως 18 | 0,51 (0,44 έως 0,58) |
Κανονικό βάρος (18,5 έως 24,9 kg/m 2) | 11,5 έως 16 | 0,42 (0,35 έως 0,50) |
Υπέρβαρο (25,0 έως 29,9 kg/ m2 ) | 7 έως 11,5 | 0,28 (0,23 έως 0,33) |
Παχύσαρκοι (≥30,0 kg/ m2 ) | 5 έως 9 | 0,22 (0,17 έως 0,27) |
Η Εθνική Ακαδημία Ιατρικής των ΗΠΑ (πρώην Ινστιτούτο Ιατρικής – Institute of Medicine) έχει διατυπώσει συστάσεις για την προτεινόμενη αύξηση σωματικού βάρους σε γυναίκες με δίδυμη κύηση, ανάλογα με τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) πριν την εγκυμοσύνη:
- ΔΜΣ <18,5 kg/m²: Δεν υπάρχουν επίσημες συστάσεις λόγω ανεπαρκών δεδομένων.
- ΔΜΣ 18,5–24,9 kg/m² : 16,8 έως 24,5 kg
- ΔΜΣ 25,0–29,9 kg/m² : 14,1 έως 22,7 kg
- ΔΜΣ ≥30,0 kg/m² : 11,4 έως 19,1 kg
Ενέργεια
Η ενεργειακή πρόσληψη κατά την κύηση εξαρτάται από παράγοντες όπως η ηλικία, το σωματικό βάρος πριν την εγκυμοσύνη και το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας.Η συνολική πρόσληψη δεν θα πρέπει να είναι κάτω από 1.800 kcal/ημέρα, ακόμη και σε περιπτώσεις παχυσαρκίας, προκειμένου να καλύπτονται οι βασικές ανάγκες της μητέρας και του εμβρύου.
Η προοδευτική αύξηση των θερμίδων ανά τρίμηνο είναι:
- 1ο τρίμηνο: Καμία ή ελάχιστη αύξηση θερμιδικής πρόσληψης.
- 2ο τρίμηνο: +340 kcal/ ημέρα κατά μέσο όρο
- 3ο τρίμηνο: +452 kcal/ ημέρα κατά μέσο όρο
Σε περίπτωση δίδυμης κύησης, οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες. Αν και οι επίσημες κατευθυντήριες γραμμές πρόσληψης θρεπτικών συστατικών για το 2023 (DRIs 2023) δεν καθορίζουν συγκεκριμένο αριθμό πρόσθετων θερμίδων, οι παλαιότερες κατευθυντήριες οδηγίες (Institute of Medicine, 2009) προτείνουν αύξηση κατά περίπου +600 kcal/ημέρα σε σύγκριση με τις ενεργειακές ανάγκες πριν την εγκυμοσύνη. Η τελική πρόσληψη πρέπει να καθορίζεται εξατομικευμένα, με βάση την πορεία της εγκυμοσύνης, την αύξηση βάρους και την ανάπτυξη των εμβρύων.
Υδατάνθρακες
Προτείνονται σε ποσοστό 35–45% της συνολικής ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης , με ελάχιστη πρόσληψη 175γρ ημερησίως!!
Πηγές: Σύνθετοι (π.χ. όσπρια, δημητριακά ολικής), αποφυγή ζάχαρης
Ένα συχνό λάθος που παρατηρείται να κάνουν οι εγκυμονούσες είναι να μειώνουν πολύ ή σε ακραίες περιπτώσεις να καταργούν πλήρως την κατανάλωση των τροφών που περιέχουν υδατάνθρακες. Αυτό προκαλεί την εμφάνιση κετονών στα ούρα η οποία αποτελεί ένδειξη υποθρεψίας του εμβρύου με προφανείς κινδύνους.
Απαραίτητη είναι η ισοκατανομή κατά τη διάρκεια της ημέρας και ο σωστός συνδυασμός για αποφυγή απότομης αύξησης γλυκόζης. Η κατανάλωση φυτικών ινών (28–30 γρ/ημέρα) από λαχανικά, φρούτα και προϊόντα ολικής είναι κρίσιμη, ειδικά σε γυναίκες με διαβήτη κύησης.
Πρωτεΐνες
Προτείνονται σε ποσοστό 20–25% της ενεργειακής πρόσληψης, που μεταφράζεται σε περίπου 70γρ πρωτεΐνης ημερησίως.
Πηγές: Ψάρια, αυγά, όσπρια, άπαχο κρέας
Λίπη
Προτείνονται σε ποσοστό 30–40% της ενεργειακής πρόσληψης.
Πηγές: Καλής ποιότητας λιπαρά (π.χ. ελαιόλαδο, αβοκάντο, ξηροί καρποί, ελιές )
Μικροθρεπτικά Συστατικά
Είναι ίδιες οι ανάγκες με αυτές μίας εγκύου χωρίς διαβήτη κύησης.
Άσκηση
Τέλος η άσκηση όταν δεν υπάρχει αντένδειξη ενδείκνυται.
Γλυκαντικά
Συστήνεται να αποφεύγεται η υπερβολική ή καθημερινή κατανάλωση, ιδιαίτερα σε προϊόντα υπερεπεξεργασμένα. Η προτεραιότητα πρέπει να δίνεται σε φυσική διατροφή, με σωστή κατανομή υδατανθράκων και ρύθμιση του γλυκαιμικού φορτίου.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η διατροφή στον διαβήτη κύησης είναι βασικός παράγοντας για τη ρύθμιση της γλυκαιμίας και τη πρόληψη επιπλοκών σε μητέρα και έμβρυο. Η εξατομικευμένη διατροφική προσέγγιση σε συνδυασμό με τακτική ιατρική παρακολούθηση, επιτρέπει την ασφαλή πορεία της κύησης και μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 μελλοντικά. Η συνεργασία εγκύου, ενδοκρινολόγου και διαιτολόγου είναι καθοριστική για τη διασφάλιση της υγείας μητέρας- εμβρύου.
Η έγκαιρη διάγνωση και υπεύθυνη διαχείριση καθιστούν τον διαβήτη κύησης μια κατάσταση που μπορεί να αντιμετωπιστεί με επιτυχία.
Βιβλιογραφία
- American Diabetes Association. 2. Classification and Diagnosis of Diabetes: Standards of Medical Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024 Jan;47(Supplement_1):S17- S38.
- Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία. Οδηγίες Διαβήτη Κύησης. Αθήνα: ΕΔΕ; 2023. 3. National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. Dietary Reference Intakes for Energy. Washington, DC: The National Academies Press; 2023. DOI: 10.17226/26818.
- National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. Dietary Reference Intakes for Energy. Washington, DC: The National Academies Press; 2023. DOI: 10.17226/26818.
- Institute of Medicine (US) and National Research Council (US) Committee to Reexamine IOM Pregnancy Weight Guidelines. Weight Gain During Pregnancy: Reexamining the Guidelines. Washington (DC): National Academies Press (US);