Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 1: Σύγχρονη Κατανόηση, Διάγνωση και
Αντιμετώπιση
Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 (ΣΔΤ1) αποτελεί μία χρόνια αυτοάνοση νόσο, η οποία χαρακτηρίζεται από την καταστροφή των β-κυττάρων του παγκρέατος, οδηγώντας σε απόλυτη ανεπάρκεια ινσουλίνης. Εμφανίζεται κυρίως στην παιδική και εφηβική ηλικία, αλλά μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία.
Επιδημιολογία
Η ετήσια επίπτωση του ΣΔΤ1 ποικίλλει γεωγραφικά, κυμαινόμενη από <5 έως >60 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 άτομα κάτω των 15 ετών, με αυξητικές τάσεις παγκοσμίως. Στην Ευρώπη, η μεγαλύτερη συχνότητα καταγράφεται στις βόρειες χώρες. Υπάρχει ισχνή υπεροχή στον ανδρικό πληθυσμό.
Κλινική Εικόνα
Η τυπική έναρξη του ΣΔΤ1 είναι αιφνίδια, με τα ακόλουθα συμπτώματα:
-Πολυουρία
– Πολυδιψία
– Ανεξήγητη απώλεια βάρους
– Κόπωση και ευερεθιστότητα
– Θολή όραση
Σε κάποιες περιπτώσεις, η πρώτη εκδήλωση μπορεί να είναι διαβητική κετοξέωση, μία επείγουσα και δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση, ιδιαίτερα σε παιδιά.
Διάγνωση
Η διάγνωση τίθεται βάσει των εξής κριτηρίων:
– Τιμή γλυκόζης νηστείας ≥126 mg/dL
– Τιμή γλυκόζης 2 ώρες μετά από από του στόματος φόρτιση με γλυκόζη
(OGTT) ≥200 mg/dL
– Τυχαία τιμή γλυκόζης ≥200 mg/dL με συμβατά συμπτώματα
– HbA1c ≥6,5%
Η παρουσία αυτοαντισωμάτων (αντι-GAD, IA-2, ZnT8) επιβεβαιώνει την αυτοάνοση αιτιολογία.
Αντιμετώπιση
Η θεραπεία του ΣΔΤ1 βασίζεται στην εξωγενή χορήγηση ινσουλίνης, μέσω υποδόριων ενέσεων ή αντλίας ινσουλίνης. Το θεραπευτικό σχήμα προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς και συνήθως περιλαμβάνει:
-Βασική και γευματική ινσουλίνη (σχήμα πολλαπλών ενέσεων)
– Συνεχή παρακολούθηση γλυκόζης (CGM ή SMBG)
– Εκπαίδευση στη διαχείριση γευμάτων, φυσικής δραστηριότητας και
ασθένειας
Η ψυχοκοινωνική υποστήριξη, η διαιτητική εκπαίδευση και η στενή συνεργασία με πολυεπιστημονική ομάδα είναι απαραίτητες.
Επιπλοκές
Ο κακώς ρυθμισμένος σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 μπορεί να οδηγήσει σε σειρά βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιπλοκών:
Οξείες επιπλοκές:
– Υπογλυκαιμία: Μπορεί να εκδηλωθεί με τρόμο, ιδρώτα, σύγχυση, έως και απώλεια συνείδησης. Αποτελεί επείγουσα κατάσταση.
– Διαβητική κετοξέωση: Συνήθως οφείλεται σε παράλειψη ινσουλίνης ή λοίμωξη. Συνοδεύεται από ναυτία, έμετο, ταχύπνοια, αφυδάτωση και διαταραχές επιπέδου συνείδησης.
Χρόνιες επιπλοκές (λόγω μακροχρόνιας υπεργλυκαιμίας):
– Διαβητική νεφροπάθεια: Πρωτεϊνουρία, προοδευτική μείωση της νεφρικής λειτουργίας, κίνδυνος χρόνιας νεφρικής νόσου και, σε περιπτώσεις καθυστερημένης διάγνωσης, αιμοκάθαρσης.
– Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια: Σταδιακή βλάβη των αγγείων του αμφιβληστροειδούς με κίνδυνο απώλειας όρασης αν δεν εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
– Διαβητική νευροπάθεια: Περιφερική (αιμωδίες, πόνος, μυϊκή αδυναμία) ή αυτόνομη (διαταραχές πέψης, ορθοστατική υπόταση, δυσλειτουργία ουροποιητικού).
– Μακροαγγειακές επιπλοκές: Αυξημένος κίνδυνος για ισχαιμική καρδιοπάθεια, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και περιφερική αρτηριοπάθεια.
Καλή ρύθμιση του σακχάρου, μέσω τακτικής παρακολούθησης και σωστής ινσουλινοθεραπείας, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης αυτών των επιπλοκών και συμβάλλει σε καλύτερη ποιότητα ζωής και λειτουργικότητα.
Πρόγνωση
Παρά τη χρόνια φύση του ΣΔΤ1, η πρόγνωση έχει βελτιωθεί θεαματικά χάρη στις τεχνολογικές εξελίξεις, την εντατική εκπαίδευση των ασθενών και την καλύτερη κατανόηση της νόσου. Οι ασθενείς με καλή γλυκαιμική ρύθμιση μπορούν να έχουν φυσιολογική ποιότητα και προσδόκιμο ζωής, αποφεύγοντας τις επιπλοκές.