Διαβήτης Κύησης: Έγκαιρη Αναγνώριση και Αποτελεσματική Διαχείριση
Ο διαβήτης κύησης είναι μια μορφή διαταραχής του μεταβολισμού της γλυκόζης που εμφανίζεται για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Στις περισσότερες των περιπτώσεων η διαταραχή υποχωρεί μετά τον τοκετό. Εάν όμως δε διαγνωσθεί και δεν αντιμετωπισθεί εγκαίρως μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τόσο τη μητέρα όσο και το έμβρυο.
Επιδημιολογία
Η συχνότητα του διαβήτη κύησης ποικίλλει ανάλογα με τον πληθυσμό και τα διαγνωστικά κριτήρια, κυμαινόμενη από 5% έως 15% των κυήσεων. Παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την ηλικία άνω των 35 ετών, την παχυσαρκία, το οικογενειακό ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη και προηγούμενη γέννηση νεογνού μεγάλου σε βάρος.
Κλινική Εικόνα
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο διαβήτης κύησης είναι ασυμπτωματικός και εντοπίζεται μέσω του προγεννητικού ελέγχου και του πρωτοκόλλου ελέγχου του γενικού πληθυσμού για τη διάγνωση της νόσου. Σπάνια σε παραμελημένες ή αδιάγνωστες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθούν:
– Αυξημένη δίψα και πολυουρία
– Κόπωση
– Υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης είναι κρίσιμη, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος για μητρικές και εμβρυϊκές επιπλοκές.
Διάγνωση
Η διάγνωση τίθεται μεταξύ της 24ης και 28ης εβδομάδας κύησης, συνήθως με τη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (καμπύλη σακχάρου) των 75g. Ωστόσο σε περιστατικά υψηλού κινδύνου χρήσιμος είναι ο ενωρίτερος έλεγχος , από το πρώτο ήδη τρίμηνο.
Η διάγνωση τίθεται με τα ακόλουθα κριτήρια
– Γλυκόζη νηστείας τιμή ανώτερη του 92 mg/dL
– 1η ώρα τιμή ανώτερη ή ίση του 180 mg/dL
– 2η ώρα τιμή ανώτερη ή ίση του 153 mg/dL
Η διάγνωση επιβεβαιώνεται όταν έστω και μία τιμή είναι παθολογική.
Αντιμετώπιση
Η αρχική προσέγγιση περιλαμβάνει:
-Διαιτητική παρέμβαση από διαιτολόγο εξειδικευμένο στην κύηση με ισοκαταμερισμό υδατανθράκων σε 5-6 γεύματα ημερησίως (ή και περισσότερα κατά περίπτωση). Η επαρκής σίτιση της εγκύου με όλες τις ομάδες τροφίμων είναι ακρογωνιαίος λίθος στην επίτευξη της καλής ρύθμισης και τη διασφάλιση της ομαλής ενδομήτριας ανάπτυξης του εμβρύου
– Αύξηση της φυσικής δραστηριότητας (εφόσον δεν υπάρχει μαιευτική αντένδειξη)
– Συστηματική παρακολούθηση της γλυκόζης αίματος
α) μέσω μέτρησης στο τριχοειδικό αίμα (ακροδάχτυλο) της γλυκόζης νηστείας και 1 ώρας μετά από τα κύρια γεύματα, με τη χρήση φορητού γλυκομέτρου και καταγραφής των τιμών και των γευμάτων σε ημερολόγιο. Οι φυσιολογικές τιμές είναι: γλυκόζη νηστείας <95 mg/dL και γλυκόζη 1 ώρα μετά από τα γεύματα <140 mg/dL
ή εναλλακτικά
β) μέσω εφαρμογής λογισμικού συνεχούς παρακολούθησης σακχάρου μέσω μόνιμου αισθητήρα στο βραχίονα ώστε να επιτυγχάνεται ακριβής αξιολόγηση και έγκαιρη προσαρμογή της θεραπείας
Αν η γλυκαιμική ρύθμιση δεν επιτευχθεί εντός 1-2 εβδομάδων, ενδείκνυται φαρμακευτική θεραπεία, με την ινσουλίνη να παραμένει η πρώτη επιλογή. Η χρήση από του στόματος αντιδιαβητικών φαρμάκων είναι πολύ περιορισμένη και εξατομικευμένη.
Επιπλοκές
Χωρίς σωστή διαχείριση, ο διαβήτης κύησης μπορεί να οδηγήσει σε:
Μητρικές επιπλοκές:
– Υπέρταση κύησης, προεκλαμψία, προωρότητα
– Μείωση πιθανότητας φυσιολογικού τοκετού
– Αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μετά τον τοκετό
Εμβρυϊκές/νεογνικές επιπλοκές:
– Μακροσωμία (μεγάλο σε βάρος νεογνό) και επακόλουθοι τραυματισμοί κατά τον τοκετό
– Υπογλυκαιμία νεογνού κατά τα πρώτα 24ωρα ζωής
– Αναπνευστική δυσχέρεια νεογνού
– Μελλοντικός κίνδυνος παχυσαρκίας και διαβήτη
Η καλή ρύθμιση της γλυκόζης μειώνει σημαντικά την πιθανότητα όλων των παραπάνω.
Πρόγνωση και Παρακολούθηση
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η γλυκαιμία επανέρχεται σε φυσιολογικά επίπεδα μετά τον τοκετό και για την επιβεβαίωση συστήνεται συνεχής παρακολούθηση του σακχάρου στο μαιευτήριο κατά τα πρώτα 24ωρα μετά τον τοκετό υπό ελεύθερη διατροφή.
Μακροπρόθεσμα συστήνεται
– Επανέλεγχος με καμπύλη σακχάρου 6-12 εβδομάδες μετά τον τοκετό
– Απώλεια βάρους με φυσιολογικό ρυθμό με στόχο σε εύλογο χρονικό διάστημα η έγκυος να επιτύχει το ιδανικό βάρος για το ύψος της.
– Μακροχρόνια ετήσια παρακολούθηση για κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2
– Συμβουλευτική σε μελλοντικές κυήσεις με διαιτολογική καθοδήγηση και διενέργεια καμπύλης σακχάρου από τις πρώτες ήδη εβδομάδες της κύησης.
Με τη σωστή καθοδήγηση και συμμόρφωση, οι γυναίκες που παρουσιάζουν διαβήτη κύησης μπορούν να έχουν μια ομαλή, ανεπίπλεκτη κύηση και να φέρουν στον κόσμο ένα υγιές νεογνό