Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 αποτελεί ένα χρόνιο νόσημα που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και ενεργή συμμετοχή του ασθενούς στην καθημερινή διαχείριση της νόσου. Τα τελευταία χρόνια, η ραγδαία ανάπτυξη της βιοϊατρικής τεχνολογίας, των ψηφιακών εφαρμογών και των συστημάτων αισθητήρων γλυκόζης έχει επιφέρει επανάσταση στον τρόπο αντιμετώπισης της νόσου, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από τις παραδοσιακές μεθόδους ελέγχου προς πιο αυτοματοποιημένες και εξατομικευμένες προσεγγίσεις.
Παραδοσιακά, η αξιολόγηση του γλυκαιμικού ελέγχου βασιζόταν κυρίως στη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) που αντικατοπτρίζει το μέσο όρο επιπέδων γλυκόζης το τελευταίο 3μηνο. Ωστόσο, η μέτρηση αυτή δεν αποτυπώνει επαρκώς τις ημερήσιες διακυμάνσεις της γλυκόζης ούτε τη συχνότητα υπογλυκαιμιών.
Η ευρεία χρήση των συστημάτων συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (Continuous Glucose Monitoring – CGM) οδήγησε στην καθιέρωση νέων δεικτών, όπως ο χρόνος εντός στόχου (Time in Range–TIR= ποσοστό χρόνου γλυκόζης μεταξύ 70–180 mg/dL με στόχο τιμή μεγαλύτερη του 70% που αντιστοιχεί σε τιμή γλυκοζυλιωμένης μικρότερης από 7% ) , ο χρόνος κάτω από τον στόχο (Time Below Range–TBR με στόχο τιμή μικρότερη από 4% ) και ο χρόνος πάνω από τον στόχο (Time Above Range). Οι δείκτες αυτοί παρέχουν πληρέστερη εικόνα του καθημερινού γλυκαιμικού ελέγχου και αποτελούν πλέον βασικό εργαλείο στη λήψη των αποφάσεων.
Τα συστήματα CGM αποτελούν αισθητήρες που τοποθετούνται υποδόρια και μετρούν συνεχώς τη γλυκόζη στο διάμεσο υγρό, παρέχοντας δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, τάσεις μεταβολής (αυξητική ή πτωτική τάση) και αναδρομική ανάλυση.
Η χρήση τους έχει αποδειχθεί ωφέλιμη γιατί με τη βοήθειά τους ο ασθενής
- μειώνει τη HbA1c κατά 0,4-1%
- αυξάνει τον χρόνο εντός στόχου(TIR) κατά 1,2-2,3 ώρες ημερησίως
- μειώνει τη συχνότητα σοβαρών υπογλυκαιμιών κατά 72% , των νυχτερινών υπογλυκαιμιών κατά 65% και τον κίνδυνο διαβητικής κετοξέωσης
- περιορίζει τον φόβο υπογλυκαιμίας
- βελτιώνει την ποιότητα ζωής του
- μειώνει τον κίνδυνο βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιπλοκών
Μέσω της δυνατότητας μεταφόρτωσης των δεδομένων αυτών σε ηλεκτρονικό υπολογιστή και αποστολής στον θεράποντα ιατρό ή της απευθείας αποστολής των δεδομένων στον ιατρό μέσω κινητού τηλεφώνου διευκολύνεται η απομακρυσμένη παρακολούθηση, επιτρέποντας στους επαγγελματίες υγείας να έχουν συχνή πρόσβαση σε λεπτομερείς καταγραφές χωρίς να απαιτείται φυσική παρουσία του ασθενούς.
Για τους λόγους αυτούς, το CGM υπερέχει των μετρήσεων τριχοειδικού αίματος στο ακροδάχτυλο με σακχαρόμετρο και συνιστάται πλέον από την Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία , και όχι μόνο, ως μέρος της καθιερωμένης φροντίδας των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 από τη στιγμή της διάγνωσης ενώ θα βοηθούσε αδιαμφισβήτητα και τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν ινσουλινοθεραπεία.
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της αυτοματοποίησης αποτελεί η δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ κάποιων αισθητήρων γλυκόζης με αυτοματοποιημένα συστήματα συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης (αντλίες). Μέσω της συνεχούς ανάλυσης των δεδομένων, τα συστήματα αυτά προσαρμόζουν τη βασική χορήγηση ινσουλίνης με μεγαλύτερη ακρίβεια, μειώνοντας τις έντονες διακυμάνσεις και περιορίζοντας την ανάγκη για συχνές χειροκίνητες ρυθμίσεις από την πλευρά του ασθενούς . Αν και η ανθρώπινη επίβλεψη παραμένει απαραίτητη, η τεχνολογία αυτή προσεγγίζει σταδιακά το μοντέλο ενός λειτουργικού «τεχνητού παγκρέατος» που ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας των ασθενών και των οικογενειών τους.
Οι τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα του διαβήτη συνεχίζονται με έντονο ρυθμό, με τους νεότερους αισθητήρες να χαρακτηρίζονται από μικρότερο μέγεθος, μεγαλύτερη ακρίβεια και αυξημένη διάρκεια χρήσης, ενώ σε πολλές περιπτώσεις δεν απαιτείται πλέον βαθμονόμηση από τον χρήστη. Παράλληλα διερευνώνται λύσεις που περιλαμβάνουν πλήρως αυτοματοποιημένα συστήματα κλειστού κυκλώματος καθώς και εμφυτεύσιμες συσκευές μακράς διάρκειας, οι οποίες αναμένεται να τροποποιήσουν περαιτέρω τη διαχείριση της νόσου του σακχαρώδη διαβήτη στο άμεσο μέλλον.