Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (ΣΠΩ): Κλινική Προσέγγιση,
Αντιμετώπιση και Πρόγνωση
Εισαγωγή
Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (ΣΠΩ) αποτελεί την πιο συχνή ενδοκρινολογική διαταραχή στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Χαρακτηρίζεται από ανωορρηκτικούς κύκλους, υπερανδρογοναιμία και πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών στον υπερηχογραφικό έλεγχο. Το ΣΠΩ επηρεάζει σημαντικά την αναπαραγωγική, μεταβολική και ψυχική υγεία της γυναίκας.
Επιδημιολογία
Στην Ελλάδα, μελέτες έχουν καταγράψει συχνότητα μεταξύ 6% και 8% στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, με τον επιπολασμό να ποικίλλει αναλόγως των διαγνωστικών κριτηρίων που χρησιμοποιούνται. Για παράδειγμα, μελέτη στον γενικό πληθυσμό της Λέσβου έδειξε επιπολασμό 6,77%. Παγκοσμίως, η συχνότητα κυμαίνεται μεταξύ 4% και 20%, με επικρατέστερη τιμή 8–13% σύμφωνα με τα κριτήρια του Ρότερνταμ. Περισσότερες από τις μισές γυναίκες που πάσχουν, ωστόσο, παραμένουν αδιάγνωστες.
Κλινική Εικόνα και Συμπτώματα
Τα συχνότερα ευρήματα περιλαμβάνουν:
– Ολιγομηνόρροια ή αμηνόρροια (διαταραχές εμμήνου ρύσεως)
– Κλινική ή/και βιοχημική υπερανδρογοναιμία (δασυτριχισμός, ακμή, αλωπεκία)
– Αύξηση σωματικού βάρους ή κεντρικού τύπου παχυσαρκία
– Υπογονιμότητα λόγω χρόνιας ανωοθυλακιορρηξίας
– Ψυχολογικές διαταραχές, όπως καταθλιπτικά συμπτώματα και άγχος
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται σε τουλάχιστον δύο από τα εξής τρία κριτήρια (Ρότερνταμ 2003):
1)Ολιγο- ή αμηνόρροια
2)Υπερανδρογοναιμία (κλινική ή βιοχημική)
3)Πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών στον υπερηχογραφικό έλεγχο
Απαραίτητος είναι ο αποκλεισμός άλλων ενδοκρινικών αιτιών όπως:
-Συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων
-Υπερπρολακτιναιμία
-Υποθυρεοειδισμός
-Νόσος Cushing
Αντιμετώπιση
Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και στοχεύει είτε στη ρύθμιση των συμπτωμάτων είτε στη βελτίωση της γονιμότητας.
1)Τροποποίηση τρόπου ζωής:
Η απώλεια 5–10% του σωματικού βάρους μπορεί να επαναφέρει την ωορρηξία, να
μειώσει την υπερανδρογοναιμία και να βελτιώσει το μεταβολικό προφίλ.
2)Φαρμακευτική θεραπεία:
– Αντισυλληπτικά δισκία για ρύθμιση κύκλου και ανδρογονικών συμπτωμάτων
– Σπιρονολακτόνη ή φλουταμίδη για δασυτριχισμό
– Μετφορμίνη για αντίσταση στην ινσουλίνη
– Λετροζόλη ή κλομιφαίνη για πρόκληση ωορρηξίας
3)Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή:
Εάν η φαρμακευτική θεραπεία δεν αποδώσει, η εξωσωματική γονιμοποίηση ενδείκνυται.
Πρόγνωση
Το ΣΠΩ είναι χρόνια διαταραχή που απαιτεί μακροχρόνια παρακολούθηση.
Στην εφηβική ηλικία:
Η διάγνωση είναι δύσκολη λόγω φυσιολογικών ορμονικών μεταβολών. Αν η διάγνωση επιβεβαιωθεί, η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να μειώσει την εξέλιξη σε μεταβολικό σύνδρομο ή σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Στις γυναίκες που επιδιώκουν γονιμότητα:
Η πρόγνωση είναι θετική με έγκαιρη και κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση. Πολλές γυναίκες με ΣΠΩ τεκνοποιούν με επιτυχία, είτε με απλή πρόκληση ωορρηξίας είτε σπανιότερα με εξωσωματική γονιμοποίηση.
Συμπεράσματα
Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών αποτελεί πολυσυστηματική πάθηση με επιπτώσεις που επηρεάζουν το αναπαραγωγικό σύστημα. Η έγκαιρη διάγνωση και η ολιστική αντιμετώπιση είναι καθοριστικές για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της πρόγνωσης.